อาข่า (อีก้อ)

ประวัติความเป็นมา

         อาข่า( อีก้อ) ในประเทศไทยชอบตั้งหลักแหล่งอยู่ตามภูเขาสูง ห่างไกลความเจริญและมักโยกย้ายถิ่นที่อยู่เสมอ อาข่าเป็นชาวเขาที่ติดต่อกับประเทศไทยน้อยที่สุดมีข้อสันนิษฐานว่าอาข่า อพยพเข้ามาในเมืองไทยเมื่อ 60 -80ปี เมื่อเปรียบกับเผ่าอื่นแล้วอาข่าเข้ามาอยู่ในเมืองไทยหลังสุดในปัจจุบันอีก้อตั้งถิ่นฐานอยู่บริเวณอำเภอ เมือง แม่จัน แม่สาย เชียงแสนแม่สรวยและเวียงป่าเป้า แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มเล็ก คือ อาข่าโจโกวย อาข่าหม่อโป๊ะ อาข่าโลมีซา อาข่ามักตั้งบ้านเรือนอยู่บนพื้นที่ลาดชันบนไหล่เขาหมู่บ้านละ 20-30 หลังคาเรือนประมาณ 5-10 ปีก็จะย้ายหมู่บ้านเสียครั้งหนึ่ง แต่ย้ายไม่ไกลจากที่เดิมมากนักเหตุผลที่ย้ายคือ ที่ดินหมดความอุดมสมบูรณ์ และเกิดโรคภัยไข้เจ็บระบาด ชาวเขาเผ่าอาข่า เรียกตนเองว่าอาข่าคนไทยพื้นราบเรียกว่า อีก้อ หรือ ข่าก้อส่วนคนจีนเรียกว่า โวนี หรือ ฮานีถึงพวกที่พูดภาษาโลโล ในมณฑลยูนนานตอนใต้ของจีน เดิมในประเทศไทยมีแต่อีก้อไทยหรือ อู่โลอักข่า รวม 78 หมู่บ้านซึ่งอพยพมาจากพม่าเข้ามาเมื่อกว่า 60 ปีมาแล้ว หมู่บ้านอาข่าไทยที่มีอายุเก่าแก่ในปัจจุบันคือ อาข่าบ้านอาโยะเก่า บ้านห้วยส้าน บ้านสามัคคี บ้านแสนใจ
        นักมนุษยวิทยาและนักภาษาศาสตร์ จัดพวกอาข่าอยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต เพราะเชื่อว่าอาข่าสืบเชื้อสายมาจากชาติโลโล อาข่าในเมืองไทยส่วนมากอพยพมาจากประเทศพม่าจากแคว้นเชียงตุง เพราะถูกรุกรานจากจีนฮ่อเสมอเข้ามาตั้งถิ่นฐานที่บริเวณดอยตุง อำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงรายและต่อลูกหลานก็แยกย้ายไปตั้งที่ต่างๆ ปัจจุบันก็ยังมีบางพวกอพยพข้ามแดนพม่า เข้ามาสู่ประเทศไทยตามบริเวณชายแดนพม่าบริเวณอำเภอ แม่สายและแม่จัน อาข่ามีภาษาพูดแต่ไม่มีภาษาเขียน ภาษาพูดจัดอยู่ในตระกูลพม่าทิเบตสาขาโลโลคล้านคลึงภาษามูเซอและลีซอผู้ชายจะพูดภาษาอื่นๆต่างเผ่าได้ดีผู้หญิง จะพูดภาษาอื่นๆได้น้อยเพราะไม่มีโอกาสติดต่อกับ ผู้อื่น อาข่าในประเทศไทยจะพูดภาษาไทยเหนือได้ดี

ลาหู่ (มูเซอ)

ประวัติความเป็นมา

          ตามประวัติศาสตร์ของชนชาติ “ ลาหู่ ” มีมานานไม่ต่ำกว่า 4,500 ปี โดยชาวลาหู่มีถิ่นฐานดั้งเดิมอยู่ในธิเบต และอยู่ในภาคตะวันตกเฉียงใต้ของจีน ต่อมาได้ทยอยอพยพลงมาอยู่ทางตอนใต้ของจีน โดยแบ่งออกเป็นสองสาย คือส่วนหนึ่งอพยพเข้ามาในแคว้นเชียงตุง ประเทศพม่า เมื่อพ.ศ. 2383 และราว พ.ศ. 2423 ได้เข้ามาอยู่ทางตอนเหนือของประเทศไทย โดยตั้งรกรากที่อำเภอฝาง จ.เชียงใหม่ เป็นแห่งแรก อีกส่วนหนึ่งได้อพยพเข้าไปในประเทศลาวและเวียดนาม ทั้งนี้ชนเผ่าลาหู่ได้แบ่งเป็นเผ่าย่อยอีกหลายเผ่า อาทิ ลาหู่ดำ ลาหู่แดง ลาหู่เหลือง ลาหู่ขาว ลาหู่ปะกิว ลาหู่ปะแกว ลาหู่เฮ่กะ ลาหู่ลาบา ลาหู่เชแล ลาหู่บาลา เป็นต้นปัจจุบันในประเทศไทยมีชนเผ่าลาหู่อาศัยอยู่ราว 1.5 แสนคน โดยกระจายอยู่ตามหมู่บ้านต่างๆ ตามแนวชายแดนไทย - พม่ากว่า 800 หมู่บ้าน พื้นที่ที่มีชาวลาหู่อาศัยอยู่มากได้แก่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ และลำปาง โดยเฉพาะตามพื้นที่ติดชายแดน ส่วนใหญ่แล้วชนเผ่าลาหู่มักจะอาศัยปะปนกับชนเผ่าอื่น ๆ หรือคนไทย มีเพียงส่วนน้อยที่อยู่รวมกันเป็นกลุ่มหรือเป็นหมู่บ้าน เผ่าลาหู่ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย คือ ลาหู่แดง ซึ่งมีการนับถือผีโดยโตโบ หรือผู้นำทางศาสนา ส่วนลาหู่ดำหรือลาหู่เหลือง ก็มีการนับถือผีเช่นกัน นอกจากนี้เผ่าลาหู่ก็ยังมีการนับถือศาสนาคริสต์อีกด้วย
ด้านวิถีชีวิตของชนเผ่าลาหู่นั้นโดยปกติแล้วชนเผ่าลาหู่ชอบอาศัยอยู่บนที่สูง และเป็นชนเผ่าที่ไม่ชอบความวุ่นวาย มีวิถีชีวิตความเป็นอยู่ที่เรียบง่าย เป็นชนเผ่าที่สามารถปรับตัวเข้ากับผู้คนได้เป็นอย่างดี ถึงแม้ว่าจะยังชีพด้วยการเป็นชาวนา ปลูกข้าว และข้าวโพดเพื่อการบริโภคในครัวเรือน ลาหู่ก็ยังภูมิใจกับการเป็นนักล่าสัตว์ นอกจากนี้พวกเขายังเคร่งครัดกับกฎระเบียบของความถูกและผิด ทุกๆคนจะตอบคำถามในพื้นฐาน เดียวกับคนรุ่นเก่าชาวลาหู่เข้มแข็งต่อการยึดมั่นต่อความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันและทำงานด้วยกันเพื่อยังชีพ ลาหู่อาจเป็นกลุ่มคนที่มความเท่าเทียมทางด้านเพศมากที่สุดในโลก

เมี่ยน ( เย้า )

ประวัติความเป็นมา

        เมี่ยน [เย้า] ได้รับการจัดให้อยู่ในเชื้อชาติ มองโกลอยด์ คืออยู่ในตระกูลจีนธิเบต ได้ปรากฏครั้งแรกในเอกสารบันทึกของจีน สมัยราชวงศ์ถัง โดยปรากฏในชื่อ ม่อ เย้า มีความหมายว่าไม่อยู่ใต้อำนาจของผู้ใด เล่ากันว่า เมื่อประมาณ 2000 กว่าปีมาแล้วบรรพชน ได้ตั้งถิ่นฐานอยู่ที่ราบรอบทะเลสาปตงถิง แถบแม่น้ำแยงซี ยอมอ่อนน้อมให้ชนชาติผู้ปกครองรัฐ และไม่ยินยอมอยู่ภายใต้การบังคับกดขี่ของรัฐ จึงได้ทำการอพยพเข้าไปในป่าลึกบนภูเขาสูง ได้ตั้งถิ่นฐานสร้างบ้านด้วยมือของเขาเอง เพื่อปกป้องเสรีภาพจึงถูกขนานนามว่า ม่อ เย้า ซึ่ง เหยา ซี เหลียน ได้บันทึกไว้ในเหลียงซูต่อมาในสมัยราชวงศ์ซ่ง คำเรียกนี้ถูกยกเลิกไปเหลือแต่คำว่า "เย้า" เท่านั้น ต่อมาคำว่าเย้าเคยปรากฏในเอกสารจีน เมื่อประมาณศตวรรษที่ 5 ก่อนคริสตศักราช ซึ่งมีความหมายว่าป่าเถื่อน หรือคนป่ากล่าวกันว่าในประเทศจีนชนชาติเย้ามีคำเรียกขานชื่อของตนเองแตกต่างกันถึง 28 ชื่อ แต่คนเย้าในประเทศไทย เรียกตัวเองว่า เมี่ยน หรือ อิ้วเมี่ยน ซึ่งมีความหมายว่า มนุษย์ หรือ คนเหยา ซุ่น อัน กล่าวว่าชาวเย้าในประเทศจีนแยกออกเป็น 4 กลุ่มใหญ่ คือ เผ่าเปี้ยน เผ่าปูนู เผ่าฉาซัน และเผ่าผิงตี้ ชาวเย้าเผ่าเปี้ยนมีประชากรมากที่สุดและเป็นกลุ่มที่ย้ายถิ่นฐานตลอดเวลาเป็นระยะทางที่ไกลที่สุด และกระจายกันอยู่ในอาณาบริเวณที่กว้างขวางที่สุดด้วย ภาษาเย้าในปัจจุบัน ผ่านการพัฒนากลายเป็นภาษาถิ่นย่อย 3 ภาษา คือ ภาษาเมี่ยน ภาษาปูนู และภาษาลักจาการเดินทางจากจีนสู่ประเทศไทย ชาวเมี่ยนเผ่าเดิมมี 12 สกุล เส้นทางการอพยพของสกุลใหญ่ ๆ จะรู้เส้นทางชาวเย้าเผ่าเมี่ยนทั้งหมด ในหนังสือทางลงจากภูเขาของบรรพชน 12 สกุลที่ตำบลจงเหอเซียง อำเภอปกครองตนเอง ชนชาติเย้าเจียงหัว มณฑลฮูหนาน ถิ่นเดิมของชนชาติเย้าอยู่ที่นานไห่ผู เฉียวโถว จากตำนานชาวเย้าบางเผ่าที่อาศัยอยู่ตอนใต้ของทะเลสาปต้งถิงหู ก็มีเล่าว่าบรรพชนของพวกเขาย้ายมาจาก ผู เฉียว โกว แถบฝั่งเหนือของทะเลสาปต้งถิงหู จึงสันนิษฐานได้ว่า หนานไห่น่า จะหมายถึง ทะเลสาปต้ง ถึงชาวเย้า 12 สกุลคงจะข้ามทะเลสาปอพยพมาสู่ภาคใต้ ราวศตวรรตที่ 15-16 ชาวเย้าเผ่าเปี้ยน อพยพเข้ามาสู่ภาคเหนือของเวียตนามผ่านประเทศลาว และอพยพเข้ามาอยู่ในประเทศไทยในราว 100 ปีมานี้เอง

ลีซู (ลีซอ)

ประวัติความเป็นมา

     ลีซูเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่จัดอยู่ในกลุ่มธิเบต – พม่า ของชนชาติโลโล ถิ่นกำเนิดดั้งเดิมของชนเผ่าลีซูอยู่บริเวณต้นน้ำโขง
และแม่น้ำสาละวินอยู่เหนือหุบเขาสาละวินในเขตมณฑลยูนนานตะวันตกเฉียงเหนือและตอนเหนือของรัฐคะฉิ่น ประเทศพม่า
ชนเผ่าลีซูส่วนใหญ่เชื่อว่าเมื่อ ๔ , ๐๐๐ปีที่ผ่านมาพวกตนเคยมีอาณาจักรเป็นของตนเอง แต่ต้องเสียดินแดนให้กับจีน
และกลายเป็นคนไร้ชาติต่อมาชนเผ่าลีซู จึงได้เคลื่อนย้ายเข้าสู่รัฐฉานตอนใต้ กระจัดกระจายอยู่ตามภูเขาในเมืองต่าง ๆ เช่น เมืองเชียงตุง บางส่วนอพยพไปอยู่เขตเมืองซือเหมา สิบสองปันนา ประเทศจีน หลังจากนั้นได้อพยพลงมา ทางใต้เนื่องจากเกิดการสู้รบกันระหว่างชนเผ่าอื่น นับเวลาหลายศตวรรษ ชนเผ่าลีซูได้ถอยร่นเรื่อยลงมา จนในที่สุดก็แตกกระจายกัน เข้าสู่ประเทศพม่า จีน อินเดีย แล้วเข้าสู่ประเทศไทย เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2464 กลุ่มแรกมี 4 ครอบครัว มาตั้งถิ่นฐาน เป็นชุมชนครั้งแรกอยู่บ้่านลีซูห้วยส้าน อ.เมือง จ.เชียงราย อยู่ได้โดยประมาณ 5-6 ปี ก็มีการแยกกลุ่มไปอยู่หมู่บ้านดอยช้าง ทำมาหากินอยู่แถบต.วาวี อ.แม่สรวย จ.เชียงราย จากการสอบถามคนเฒ่าคนแก่ชาวลีซู ถึงเรื่องราวการอพยพว่าได้อพยพมาจากหมู่บ้านแห่งหนึ่งทางตอนใต้ของเมืองเชียงตุงประเทศพม่า เข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่ี่บ้านลีซูห้วยส้าน อ.เมือง จ.เชียงรายและโยกย้ายไปตั้งบ้านเรือนในจังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอนลำปาง ตากพะเยากำแพงเพชร เพชรบูรณ์ แพร่
และสุโขทัยลีซูไม่มีภาษาเขียนของตนเองลีซูแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มย่อยคือลีซูลายกับลีซูดำชาวลีซูที่อยู่ในประเทศไทยเกือบทั้งหมดเป็นลีซูลายส่วนลีซูดำนั้นอยู่ พม่า จีน

ลั๊วะ

ประวัติความเป็นมา

ม้ง (แม้ว)

ประวัติและความเป็นมา

ยังไม่มีผู้ใดสามารถสรุปได้ว่าชนชาติม้งมาจากที่ไหน แต่สันนิษฐานกันว่าม้งคงจะอพยพมาจากที่ราบสูงธิเบต ไซบีเรีย และมองโกเลีย เข้าสู่ประเทศจีน และตั้งหลักแหล่งอยู่แถบลุ่มแม่น้ำเหลือง (แม่น้ำฮวงโห) เมื่อราว 3,000 ปีมาแล้ว ซึ่งชาวเขาเผ่าม้งจะตั้งถิ่นฐานอยู่ในมณฑลไกวเจา ฮุนหนำ กวางสี และมณฑลยูนาน ม้งอาศัยอยู่ในประเทศจีนมาหลายศตรรษ จนกระทั่ง ประมาณคริสตศตวรรษที่ 17 ราชวงค์แมนจู (เหม็ง) มีอำนาจในประเทศจีน กษัตริย์จีนในราชวงค์เหม็งได้เปลี่ยนนโยบายเป็นการปราบปราม เพราะเห็นว่าม้งที่เป็นผู้ชายส่วนใหญ่แล้วรูปร่างหน้าตาคล้ายกับคนรัสเซีย ทำให้คนจีนคิดว่า ม้งเป็นคนรัสเซีย จึงเป็นเหตุให้มีการปราบปรามม้งเกิดขึ้น โดยให้ชาวม้งยอมจำนน และยอมรับวัฒนธรรมของจีน และอีกประการหนึ่งคือเห็นว่า ม้งเป็นพวกอนารยชนแห่งขุนเขา (คนป่าเถื่อน) จึงได้มีการต่อสู้กันอย่างรุนแรงในหลายแห่ง เช่น ในเมืองพังหยุนในปี พ.ศ.2009 และการต่อสู้ในมณฑลไกวเจาในระหว่าง พ.ศ. 2276 - 2278 และการต่อสู้ในมณฑลเสฉวนในระหว่าง พ.ศ. 2306 – 2318 ในที่สุด ชาวม้งประสบกับความพ่ายแพ้ สูญเสียพลรบ และประชากรเป็นจำนวนมาก ในที่สุดม้งก็เริ่มอพยพถอยร่นสู่ ทางใต้ และกระจายเป็น กลุ่มย่อย ๆ กลับขึ้นอยู่บนที่สูงป่าเขาในแคว้นสิบสองจุไทย สิบสองปันนา และอีกกลุ่มได้อพยพไปตามทิศตะวันออกเฉียงเหนือของราชอาณาจักรลาว บริเวณทุ่งไหหินเดียนเบียนฟู โดยมีหัวหน้าม้งคนหนึ่ง คือ นายพลวังปอ ได้ราบรวมม้ง และอพยพเข้าสู่ประเทศไทยเมื่อประมาณ พ.ศ. 2400 เศษ เป็นต้นมา ปัจจุบันชาวม้งส่วนใหญ่ในประเทศไทย ตั้งถิ่นฐานอยู่ตามภูเขาสูง หรือที่ราบเชิงเขาในเขตพื้นที่จังหวัดเชียงราย พะเยา น่าน เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน แพร่ ลำปาง กำแพงเพชร เลย พิษณุโลก เพชรบูรณ์ สุโขทัย และตาก มีจำนวนประชากรทั้งสิ้นประมาณ 151,080 คน

ไทยใหญ่

ประวัติความเป็นมา

           ไทใหญ่ หรือ ฉาน คือกลุ่มชาติพันธุ์ในตระกูลภาษาไท-กะได ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ขนาดใหญ่อันดับสองของพม่า ส่วนมากอาศัยใน รัฐฉาน ประเทศพม่า และบางส่วนอาศัยอยู่บริเวณ ดอยไตแลง ชายแดน ประเทศไทย - ประเทศพม่า คนไทใหญ่ในประเทศพม่ามีประมาณ 3 หรือ 4 ล้านคน แต่มีไทใหญ่หลายแสนคน ที่ได้อพยพเข้าสู่ประเทศไทยเพื่อหนีปัญหาทางการเมืองและการหางาน ตามภาษาของเขาเองจะเรียกตัวเอง ไต๊ หรือ ไต (ตามสำเนียงไทย) พี่น้องไต๊ในพม่ามีหลายกลุ่ม เช่น ไต๊คืน ไต๊แลง ไต๊คัมตี ไต๊ลื้อ และ ไต๊เมา แต่กลุ่มใหญ่ที่สุดคือ ไต๊โหลง ไต๊ = ไทย และ โหลง (หลวง) = ใหญ่ ซึ่งคนไทยเรียก ไทยใหญ่ เหตุฉะนั้นจะเห็นได้ว่าภาษาไต๊ และภาษาไทยคล้ายกันบ้างแต่ไม่เหมือนกัน นอกจากนี้ยังมีคำเรียกไทใหญ่อีกอย่างว่า เงี้ยว แต่เป็นคำที่ไม่สุภาพในการเอ่ยถึงชาวไทใหญ่ชาวไทใหญ่ถือวันที่ 7 กุมภาพันธ์ เป็นวันชาติ

จีนยูนนาน (จีนฮ่อ)

ประวัติความเป็นมา

         ชาวจีนฮ่ออาศัยอยู่ทางตอนใต้ของจีน พรมแดนระหว่างไทย-ลาว อาศัยอยู่บนเทือกเขารู้จักในนาม Chinese hill farmer ชาวจีนฮ่อที่พบในประเทศไทย นั้นอพยพเข้ามาหลังจากการปฏิวัติระบบจักรพรรดิ์ของจีนมาเป็นคอมมิวนิสต์
โดยผู้นำการอพยพคือนายทหารเข้ามาอยู่อาศัยในเขตติดต่อไทย-พม่า ปัจจุบันพบจีนฮ่อที่อพยพมาจากมณฑลยูนาน
ลงมาทางภาคเหนือของประเทศไทย ในจังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน ลำปาง และพะเยาในรูปลักษณะของพ่อค้าแร่
ที่ใช้ม้าต่างหรือ ฬ่อเป็นพาหนะในการบรรทุกสินค้าผ่านมาทางฮ่องลึกหรือด่านแม่สาย เดินทางตามช่องทางนี้มาตั้งแต่โบราณ
ประมาณ 1 ใน 3จะนับถือศาสนาอิสลามใช้ภาษาจีนกลาง [1] นอกนั้นจะนับถือบูชาบรรพบุรุษ และถูกกลืนไปใน
วัฒนธรรมล้านนาชาวจีนฮ่อในประเทศไทยถือเป็นชนกลุ่มน้อยที่อพยพเข้ามาในลักษณะผู้ลี้ภัยทางการเมือง
และเปรียบเสมือนแนวกันชนในการสกัดกั้นลัทธิคอมมิวนิสต์ จีนฮ่ออาศัยอยู่ใน 5 จังหวัด 20 อำเภอ 71 หมู่บ้าน
ประชากรรวม 21,579 คน (ปี 2540)

ลื้อ

ประวัติความเป็นมา

         ไทยลื้อ คือ คนเชื้อสายไทยที่อยู่ในแคว้นสิบสองจุไทย/สิบสองปันนา มณฑลยูนานประเทศจีน เดินทางเข้ามาในประเทศไทยประมาณ ๓๐๐ ปี มาแล้ว เดิมกลุ่มไทยลื้อจะไปจัดทำทะเบียนประวัติอยู่ในกลุ่มผู้พลัดถิ่นสัญชาติพม่า (บัตรสีชมพู) หรือกลุ่มบุคคลบนพื้นที่สูง (บัตรสีฟ้า) จนกระทั้งปี พ.ศ. ๒๕๓๗ กระทรวงมหาดไทย โดยกองการข่าว สำนักปลัดกระทรวงมหาดไทย ได้จัดทำทะเบียนประวัติและบัตรประจำตัวให้กับกลุ่มไทยลื้อโดยเฉพาะที่จังหวัด ๑. เชียงใหม่ ๒.เชียงราย ๓. พะเยา